Portretrecht

Portretrecht

Mag je een foto publiceren waarop iemand duidelijk herkenbaar in beeld staat?

Misschien heb je een blogartikel geschreven over een BN’er en wil je ter ondersteuning van je verhaal een foto toevoegen. Of wellicht ben je zelf de fotograaf van het portret en wil je de foto graag op je website plaatsen. Je vraagt je alleen nog wel even af of je met het publiceren van de foto iemands portretrecht schendt. Moet je altijd om toestemming vragen of loopt het wel los? Lees verder voor een uiteenzetting van het portretrecht.

"Het portretrecht beschermt de belangen van de geportretteerde."

Sonja Bakker, auteursrechtinbreuk

Wat is het portretrecht?

Het portretrecht is onderdeel van het Auteursrecht en opgenomen in de Nederlandse Auteurswet. Kort gezegd, is het portretrecht het recht van de geportretteerde om zich, onder bepaalde voorwaarden, te verzetten tegen publicatie van zijn of haar portret. Als we kijken naar rechtspraak op het gebied van het portretrecht, blijkt dat het “portret” trouwens een vrij breed begrip is. Het gaat erom of iemand herkenbaar is. Zelfs als het gelaat niet in beeld is, kan er sprake zijn van een portret. Bijvoorbeeld omdat een lichaamshouding kan bijdragen aan de herkenbaarheid. Zo oordeelde de Hoge Raad dat een filmpje waarin een lookalike van Max Verstappen voorkwam, wel degelijk het portretrecht raakte.

Voor de vraag of er sprake is van een portret, is ook de techniek niet van belang. Of iemand nou op de foto is gezet, in een video voorkomt of in graffiti is afgebeeld: het portretrecht is van toepassing.

Portretrecht vergoeding

Is het portret in opdracht gemaakt? Zo ja, dan kan het verstandig zijn om de afspraken omtrent het gebruik van het portret in een Quitclaim op te nemen. Hierin kan je ook opnemen of de geportretteerde een vergoeding krijgt voor het gebruik van zijn foto en zo ja, hoe hoog deze vergoeding dan is. Er zijn geen standaardbedragen waar je je aan moet houden, dus het staat je vrij om zelf te bepalen wat je een redelijke vergoeding vindt. Hierbij zou je bijvoorbeeld rekening kunnen houden met de mate van populariteit of bekendheid van de geportretteerde. 

Portretrecht: altijd toestemming nodig?

Nee, je hebt niet altijd toestemming nodig voor het publiceren van een afbeelding waarop iemand herkenbaar is afgebeeld. Het portretrecht is wat dat betreft geen vetorecht. Kort gezegd zijn er twee situaties mogelijk:

Portret in opdracht gemaakt: als het portret in opdracht van de geportretteerde is gemaakt, mag het portret alleen met toestemming van de geportretteerde worden gepubliceerd. Er is pas sprake van een portret in opdracht, als de opdracht door of ten behoeve van de geportretteerde is gegeven. Als je als bedrijf een model inschakelt ter promotie van jouw nieuwe kledinglijn, is deze opdracht niet door of ten behoeve van het model gegeven. Er is dan dus geen sprake van een portret in opdracht.  

Portret niet in opdracht gemaakt: is het portret niet in opdracht gemaakt (denk aan straatfotografie) dan hoeft er in beginsel niet om toestemming worden gevraagd. Een geportretteerde kan publicatie echter wel tegenhouden, indien hij of zij daar een redelijk belang bij heeft. Voorbeeld: geportretteerde is op een nudistenstrand gefotografeerd.

"Het is een misverstand dat je altijd om toestemming moet vragen."

Algemene voorwaarden opstellen

Portret in portfolio opnemen

Wij krijgen regelmatig van fotografen de vraag of ze een portret dat ze hebben gemaakt, wel zomaar in hun (online) portfolio mogen opnemen. Ook hier geldt weer dat er een onderscheid moet worden gemaakt tussen (i) portretten die in opdracht zijn gemaakt en (ii) portretten die niet in opdracht zijn gemaakt. 

Een portret dat in opdracht is gemaakt, mag niet worden gepubliceerd zonder toestemming van de geportretteerde. Dit betekent dus ook dat als je de fotograaf van het portret bent, je deze niet zomaar in je portfolio mag opnemen. Dat je als fotograaf het auteursrecht hebt op het portret, doet daar niets aan af. Je zal om toestemming moeten vragen. Deze toestemming kan je soms verwerken in je algemene voorwaarden, maar niet altijd. Indien de opdracht tot het maken van het portret slechts “ten behoeve” van de geportretteerde is gegeven, zal je een aparte overeenkomst met deze moeten regelen. Een Quitclaim kan voor dit soort situaties uitkomst bieden

Portretrecht contract

Met een “Portretrecht contract” bedoelen we eigenlijk een Quitclaim. In de praktijk worden ook wel de termen “model release” en “portret vrijwaringsverklaring” gebruikt. In een Quitclaim leg je de afspraken vast die je maakt met de geportretteerde. In de kern is een Quitclaim dan ook een overeenkomst waarmee de geportretteerde afstand doet van zijn portretrecht. Ofwel: de geportretteerde geeft toestemming om zijn portret te laten publiceren. De volgende afspraken wil je altijd in de Quitclaim opnemen: (i) voor hoe lang de toestemming van de geportretteerde geldig is, (ii) waar het portret mag worden gebruikt (iii) of de geportretteerde een vergoeding krijgt (en zo ja, hoe hoog). 

Page not found

Jurist portretrecht gezocht

Natuurlijk is ondernemen ook risico’s nemen, maar dan liever wel de risico’s die je zélf hebt gekozen. Daarom helpen we je bij het neerzetten van jouw juridische structuur. 

Jurist commerciële contracten

Page not found

Contact opnemen

Neem gerust contact met ons op.

Scroll naar top

Ik wil meer info over shuttle.

Yes, ik schrijf me graag in voor de masterclass!

Waar kunnen we bij helpen?